File: /opt/bitnami/apache/manual/content-negotiation.html.tr.utf8
<!DOCTYPE html SYSTEM "about:legacy-compat">
<html lang="tr"><head><META http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=UTF-8">
<meta content="width=device-width, initial-scale=1" name="viewport">
<!--
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
This file is generated from xml source: DO NOT EDIT
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
-->
<title>İçerik Uzlaşımı - Apache HTTP Sunucusu Sürüm 2.4</title>
<link href="./style/css/manual.css" rel="stylesheet" media="all" type="text/css" title="Main stylesheet">
<link href="./style/css/manual-loose-100pc.css" rel="alternate stylesheet" media="all" type="text/css" title="No Sidebar - Default font size">
<link href="./style/css/manual-print.css" rel="stylesheet" media="print" type="text/css"><link rel="stylesheet" type="text/css" href="./style/css/prettify.css">
<script src="./style/scripts/prettify.min.js">
</script>
<link href="./images/favicon.png" rel="shortcut icon"></head>
<body id="manual-page"><div id="page-header">
<p class="menu"><a href="./mod/">Modüller</a> | <a href="./mod/quickreference.html">Yönergeler</a> | <a href="https://cwiki.apache.org/confluence/display/httpd/FAQ">SSS</a> | <a href="./glossary.html">Terimler</a> | <a href="./sitemap.html">Site Haritası</a> | <a href="https://bz.apache.org/bugzilla/enter_bug.cgi?product=Apache%20httpd-2">Hata bildir</a></p>
<p class="apache">Apache HTTP Sunucusu Sürüm 2.4</p>
<img alt="" src="./images/feather.png"></div>
<div class="up"><a href="./"><img title="<-" alt="<-" src="./images/left.gif"></a></div>
<div id="path">
<a href="https://www.apache.org/">Apache</a> > <a href="https://httpd.apache.org/">HTTP Sunucusu</a> > <a href="https://httpd.apache.org/docs/">Belgeleme</a> > <a href="./">Sürüm 2.4</a></div><div id="page-content"><div id="preamble"><h1>İçerik Uzlaşımı</h1>
<button aria-label="Toggle language list" class="lang-toggle"><svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" stroke-width="2" stroke="currentColor" fill="none" viewBox="0 0 24 24" height="16" width="16"><circle r="10" cy="12" cx="12"/><line y2="12" x2="22" y1="12" x1="2"/><path d="M12 2a15.3 15.3 0 0 1 4 10 15.3 15.3 0 0 1-4 10 15.3 15.3 0 0 1-4-10 15.3 15.3 0 0 1 4-10z"/></svg></button>
<div class="toplang">
<p><span>Mevcut Diller: </span><a href="./en/content-negotiation.html" hreflang="en" rel="alternate" title="English"> en </a> |
<a href="./fr/content-negotiation.html" hreflang="fr" rel="alternate" title="Français"> fr </a> |
<a href="./ja/content-negotiation.html" hreflang="ja" rel="alternate" title="Japanese"> ja </a> |
<a href="./ko/content-negotiation.html" hreflang="ko" rel="alternate" title="Korean"> ko </a> |
<a href="./tr/content-negotiation.html" title="Türkçe"> tr </a></p>
</div>
<div class="outofdate">Bu çeviri güncel olmayabilir. Son değişiklikler için İngilizce sürüm geçerlidir.</div>
<p>Apache HTTPD, içerik uzlaşımını HTTP/1.1 belirtiminde bahsedildiği şekliyle
destekler. Bir özkaynağın en iyi gösterimini, tarayıcının sağladığı
karakter kodlaması, karakter kümesi, dil, ortam türü gibi kullanıcı
tercihlerine bağlı olarak seçebilir. Ayrıca, tarayıcının kullanıcı
tercihlerini tam yansıtamadığı durumlarda istekleri daha akıllıca ele
alabilmeyi sağlayacak bir takım özelliklere de sahiptir.</p>
<p>İçerik uzlaşımı öntanımlı olarak derlenen
<code class="module"><a href="./mod/mod_negotiation.html">mod_negotiation</a></code> modülü tarafından sağlanır.</p>
</div>
<div id="quickview"><ul id="toc"><li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#about">İçerik Uzlaşımı Hakkında</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#negotiation">httpd'de İçerik Uzlaşımı</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#methods">Uzlaşım Yöntemleri</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#better">Üstünlük Değerleriyle Oynamak</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#extensions">Şeffaf İçerik Uzlaşımının Genişletilmesi</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#naming">Hiperbağlar ve İsimlendirme Uzlaşımları</a></li>
<li><img alt="" src="./images/down.gif"> <a href="#caching">Arabellekler Hakkında</a></li>
</ul></div>
<div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="about">İçerik Uzlaşımı Hakkında <a title="Permanent link" href="#about" class="permalink">¶</a></h2>
<p>Bir özkaynağın bir çok farklı gösterimi olabilir. Örneğin, bir belgenin
farklı ortam türleri ve/veya farklı diller için gösterimleri olabilir.
En uygun seçimi yapmanın tek yolu kullanıcıya bir liste verip seçmesini
istemektir. Bununla birlikte sunucunun bu seçimi kendiliğinden yapması
da mümkündür. Tarayıcılar isteğin bir parçası olarak kullanıcı
tercihlerini de gönderdiğinden bu istendiği gibi çalışır. Örneğin bir
tarayıcı, kullanıcısınının mümkünse Fransızca içerik tercih ettiğini
yoksa İngilizce içeriğe de razı olabileceğini belirtebilirdi.
Tarayıcılar bu tercihleri başlıkta belirtirler. Tarayıcı sadece Türkçe
içerik istendiğini şöyle belirtebilirdi:</p>
<div class="example"><p><code>Accept-Language: tr</code></p></div>
<p>Bu tercihin yerine getirilebilmesininin sadece, desteklenen diller
arasında bu dilin varlığına ve istenen belgenin bu dilde bir
gösteriminin bulunmasına bağlı oluşuna dikkat ediniz.</p>
<p>Daha karmaşık bir istek örneği olarak, tarayıcının Fransızca ve
İngilizce içerik kabul etmeye ayarlandığını fakat Fransızcayı tercih
ettiğini ve çeşitli ortam türlerini kabul etmekle birlikte salt metin ve
diğer metin türlerinden ziyade HTML tercih ettiğini, ayrıca, diğer ortam
türleri üzerinde GIF veya JPEG tercih ettiğini fakat başka çare yoksa
her ortam türüne de izin verdiğini belirtiyor olsun:</p>
<div class="example"><p><code>
Accept-Language: fr; q=1.0, en; q=0.5<br>
Accept: text/html; q=1.0, text/*; q=0.8, image/gif; q=0.6, image/jpeg;
q=0.6, image/*; q=0.5, */*; q=0.1
</code></p></div>
<p>httpd, HTTP/1.1 belirtiminde tanımlanan şekliyle 'sunucu yönetiminde'
içerik uzlaşımını destekler. <code>Accept</code>,
<code>Accept-Language</code>, <code>Accept-Charset</code> ve
<code>Accept-Encoding</code> istek başlıklarını tamamen destekler.
httpd ayrıca, RFC 2295 ve RFC 2296'da tanımlanan bir deneysel uzlaşım
olarak 'şeffaf' içerik uzlaşımını da destekler. Fakat 'özellik
uzlaşımını' bu RFC'lerde tanımlandığı gibi desteklemez.</p>
<p>Bir <strong>özkaynak</strong> bir URI (RFC 2396) tarafından betimlenen
kavramsal bir öğedir. Apache gibi bir HTTP sunucusu, ortam türü,
karakter kümesi, kodlama ve saire ile tanımlanmış bir bayt dizisi
şeklindeki her gösterimiyle, özkaynaklara kendi isim alanları dahilinde
erişim sağlar. Her özkaynağın aynı anda bir veya daha fazla gösterimi
mevcut olabileceği gibi hiç mevcut olmayabilir de. Eğer çok sayıda
gösterim mevcutsa, bu özkaynağın <strong>uzlaşılabilir</strong>
olduğundan ve her gösteriminin bir <strong>çeşitlilik</strong>
oluşturduğundan bunun da uzlaşımın <strong>boyutlar</strong>ından
kaynaklandığından bahsedilebilir.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="negotiation">httpd'de İçerik Uzlaşımı <a title="Permanent link" href="#negotiation" class="permalink">¶</a></h2>
<p>Bir özkaynak üzerinde uzlaşılırken gösterim çeşitlerinin her biri
hakkında sunucuya bilgi verilmesi gerekir. Bu iki yolla yapılabilir:</p>
<ul>
<li>Ya gösterim çeşitlerini içeren dosyaların isimleriyle eşleşmeyi
sağlayan bir tür eşlemi kullanılır (bir <code>*.var</code> dosyası
gibi).</li>
<li>Ya da sunucu örtük bir dosya ismi kalıbı eşleşmesinin ardından
sonuçlar arasından seçim yapar; buna 'Çoklu Görünüm' araması adı
verilir.</li>
</ul>
<h3 id="type-map">Bir türeşlem dosyası kullanmak</h3>
<p>Bir türeşlem dosyası, <code>type-map</code> eylemcisi ile ilişkili bir
belgedir (ya da eski httpd yapılandırmaları ile geriye uyumluluk için,
<code>application/x-type-map</code> <a class="glossarylink" href="./glossary.html#mime t%C3%BCr%C3%BC" title="sözlüğe bakınız">MIME türü</a>nde
bir belgedir). Bu özelliği kullanmak için, yapılandırmada bir tür
eşleyici olarak her dosya ismi uzantısı için bir <code>type-map</code>
eylemcisi tanımlamalısınız. Bu, sunucu yapılandırma dosyasında en iyi
şöyle yapılabilir:</p>
<pre class="prettyprint lang-config">AddHandler type-map .var</pre>
<p>Türeşlem dosyaları kendilerini tanımlayan özkaynak ile aynı isimde
olmalı ve isim bir <code>.var</code> uzantısı içermelidir. Aşağıdaki
örneklerde özkaynak ismi <code>foo</code> olduğundan türeşlem dosyasının
ismi <code>foo.var</code>'dır.</p>
<p>Bu dosya her gösterim çeşidi için bir girdi içermelidir; bu girdiler
ardarda belirtilen HTTP biçem başlık satırlarından oluşur. Farklı
gösterimlerin girdileri bir boş satırla diğerlerinden ayrılır. Aynı
girdi içinde boş satır kullanılamaz. Bir eşlem dosyasını bir birleşik
öğenin tamamı için bir girdi ile başlatmak adet olmuştur (ise de, bu
gerekli değildir, hele yoksayılacaksa hiç gerekli değildir). Eşlem
dosyası için aşağıda bir örnek verilmiştir.</p>
<p>Bu dosyadaki URI'ler türeşlem dosyasının yerine görelidir. Dolayısıyla,
bu dosyaların aynı dizinde bulunması beklenirse de bu gerekli değildir.
Aynı sunucuda bulunan tüm dosyalar için türeşlem dosyasındaki gibi mutlak
veya göreli URI'ler belirtebilirsiniz.</p>
<div class="example"><p><code>
URI: misal<br>
<br>
URI: misal.en.html<br>
Content-type: text/html<br>
Content-language: en<br>
<br>
URI: misal.fr.de.html<br>
Content-type: text/html;charset=iso-8859-2<br>
Content-language: fr, de<br>
</code></p></div>
<p>Ayrıca, <code>MultiViews</code> etkin olsa bile bir türeşlem dosyasının
dosya ismi uzantılarının taranmasına göre öncelik alacağına dikkat
ediniz. Eğer gösterimler bu örnekteki resim dosyasında olduğu gibi
farklı kaynak üstünlüklerine sahipseler, ortam türünün <code>qs</code>
parametresi kullanılarak kaynak üstünlükleri belirtilebilir: </p>
<div class="example"><p><code>
URI: misal<br>
<br>
URI: misal.jpeg<br>
Content-type: image/jpeg; <strong>qs=0.8</strong><br>
<br>
URI: misal.gif<br>
Content-type: image/gif; <strong>qs=0.5</strong><br>
<br>
URI: misal.txt<br>
Content-type: text/plain; <strong>qs=0.01</strong><br>
</code></p></div>
<p><code>qs</code> değerleri 0.000-1.000 değer aralığı içinde
belirtilebilir. 0.000 <code>qs</code> değerine sahip gösterimin asla
seçilmeyeceğine dikkat ediniz. Bir <code>qs</code> değeri belirtilmeyen
gösterimlerin kaynak üstünlüğü 1.000 kabul edilir. <code>qs</code>
parametresinin belirttiği değer istemcinin yeteneklerinden bağımsız
olarak olası gösterimler arasında göreli bir üstünlük ifade eder.
Örneğin bir fotoğraf sözkonusu olduğunda bir JPEG dosyasının kaynak
üstünlüğü bir ASCII çiziminkinden yüksek olacaktır. Diğer taraftan özgün
resim bir ASCII çizim olduğu takdirde, ASCII çizim, bir JPEG gösterimine
göre öncelikli olacaktır. Bu nedenle <code>qs</code> değeri özkaynağın
doğasına bakarak belirlenir.</p>
<p>Tanınan başlıkların tam listesini <a href="mod/mod_negotiation.html#typemaps">mod_negotiation</a> modülünün
belgesinde bulabilirsiniz.</p>
<h3 id="multiviews">Çoklu Görünümler</h3>
<p><code>MultiViews</code>, <code>httpd.conf</code> dosyasındaki veya
(<code class="directive"><a href="./mod/core.html#allowoverride">AllowOverride</a></code> yönergesinin
değerine bağlı olarak) <code>.htaccess</code> dosyalarındaki <code class="directive"><a href="./mod/core.html#directory"><Directory></a></code>, <code class="directive"><a href="./mod/core.html#location"><Location></a></code> veya <code class="directive"><a href="./mod/core.html#files"><Files></a></code> bölümleri içinde
<code class="directive"><a href="./mod/core.html#options">Options</a></code> yönergeleri ile
belirtilebilen, dizine özgü bir seçenektir. Yalnız, dikkatli olun,
<code>Options All</code> yaparak <code>MultiViews</code> seçeneğini
etkin kılamazsınız; seçeneği ismiyle açıkça belirtmelisiniz.</p>
<p><code>MultiViews</code> şöyle etki eder: Sunucudan,
<code>MultiViews</code> seçeneğinin etkin olduğu <code>/bir/dizin</code>
dizininden <code>filanca</code> dosyası için bir istekte bulunulmuşsa
fakat dizinde bu dosya yoksa, sunucu dizin içeriğini
<code>filanca.*</code> dosyaları için tarar ve bu dosyalar için
istemcinin ismiyle talep ettiği ortam türlerini ve kodlamaları
kullanarak bir türeşlem dosyası uydurup bu gösterimler arasından
istemcinin gereksinimlerine en uygun gösterimi seçer.</p>
<p><code>MultiViews</code> ayrıca, sunucunun bir dizin içeriğini
listelemeye çalıştığı durumda <code class="directive"><a href="./mod/mod_dir.html#directoryindex">DirectoryIndex</a></code> yönergesi ile belirtilen dosya için de bir
arama tertipleyebilir. Eğer yapılandırma dosyalarında</p>
<pre class="prettyprint lang-config">DirectoryIndex index</pre>
<p>şeklinde bir atama varsa ve dizinde <code>index.html</code> ve
<code>index.html3</code> dosyaları varsa sunucu bunlar arasından hakem
sıfatıyla bir seçim yapacaktır; ama bu ikisi yerine dizinde sadece
<code>index.cgi</code> mevcutsa sunucu sadece bu dosyayı
çalıştıracaktır.</p>
<p>Okunan dizinde bulunan dosyalar arasında <code>mod_mime</code>
tarafından tanınan karakter kümesi, içerik türü, dil ve kodlama
başlıklarına uygun gösterim uzantılarından birine sahip bir dosya yoksa
sonuç <code class="directive"><a href="./mod/mod_mime.html#multiviewsmatch">MultiViewsMatch</a></code>
yönergesiyle yapılan tanıma bağlı olur. Bu yönerge hangi diğer dosya
uzantılarının, eylemcilerin veya süzgeçlerin çok gösterimli uzlaşımla
ilintileneceğini belirler.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="methods">Uzlaşım Yöntemleri <a title="Permanent link" href="#methods" class="permalink">¶</a></h2>
<p>httpd'nin, bir türeşlem dosyası veya dizin içindeki bir dosya
sayesinde belli bir özkaynağın gösterim çeşitlerinin bir listesini elde
ettikten sonra 'en uygun' gösterime karar vermek için kullanabileceği
iki yöntem vardır. httpd'nin içerik uzlaşım özelliklerinin kullanımı
sırasında uzlaşımın nasıl yerine getirileceği ile ilgili ayrıntıları
bilmek aslında gerekli değildir. Bununla birlikte belgenin kalanında bu
konu açıklanmaya çalışılmıştır.</p>
<p>İki uzlaşım yöntemi vardır:</p>
<ol>
<li>Normal durumda <strong>sunucu yönetiminde httpd uzlaşım
algoritması</strong> kullanılır. Bu algoritma aşağıda ayrıntılı olarak
açıklanmıştır. Bu algoritma kullanıldığı zaman, httpd, en iyi sonuca
ulaşmak için bazen belli boyutların üstünlük katsayılarıyla 'oynar'.
httpd'nin bu katsayılarla oynama işini nasıl yaptığı aşağıda daha
ayrıntılı açıklanmıştır.</li>
<li>İstemci bu işlem için özellikle RFC 2295'te tanımlanan mekanizmanın
kullanılmasını isterse <strong>şeffaf içerik uzlaşımı</strong>
kullanılır. Bu uzlaşım yöntemi, en uygun gösterimin seçilmesi
konusunda tarayıcıya tam denetim imkanı verir; dolayısıyla sonuç
tarayıcının bu işlem için kullandığı algoritmanın başarısına bağlıdır.
Şeffaf uzlaşım sürecinin bir parçası olarak, tarayıcı, RFC 2296'da
tanımlanan 'gösterim çeşidini uzaktan seçme algoritması'nın
çalıştırılmasını httpd'den isteyebilir.</li>
</ol>
<h3 id="dimensions">Uzlaşımın Boyutları</h3>
<table>
<tr valign="top">
<th>Boyut</th>
<th>Açıklama</th>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Ortam Türü</td>
<td>Tarayıcı ortam türü tercihlerini <code>Accept</code> başlık alanı
ile belirtir. Her öğenin kendine özgü bir üstünlük katsayısı
olabilir. Gösterimin açıklaması da ayrıca bir kaynak üstünlüğüne
(<code>qs</code> parametresi) sahip olabilir.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Dil</td>
<td>Tarayıcı dil tercihlerini <code>Accept-Language</code> başlık
alanı ile belirtir. Her öğenin kendine özgü bir üstünlük katsayısı
olabilir. Gösterimler bir kaç dilde olabileceği gibi hiç bir dille
ilişkilendirimemiş de olabilir.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Kodlama</td>
<td>Tarayıcı kodlama tercihlerini <code>Accept-Encoding</code> başlık
alanı ile belirtir. Her öğenin kendine özgü bir üstünlük katsayısı
olabilir.</td>
</tr>
<tr valign="top">
<td>Karakter Kümesi</td>
<td>Tarayıcı karakter kümesi tercihlerini <code>Accept-Charset</code>
başlık alanı ile belirtir. Her öğenin kendine özgü bir üstünlük
katsayısı olabilir. Gösterim çeşitleri karakter kümesini ortam
türünün bir parametresi olarak belirtebilirler.</td>
</tr>
</table>
<h3 id="algorithm">httpd Uzlaşım Algoritması</h3>
<p>httpd, tarayıcıya döndürülecek en uygun gösterim çeşidini (varsa)
seçmek için aşağıdaki algoritmayı kullanabilir. Bu algoritma pek de
yapılandırılabilir değildir. Şöyle çalışır:</p>
<ol>
<li>Önce her uzlaşım boyutu için ilgili <em>Accept*</em> başlık alanına
bakılıp her gösterim çeşidine bir üstünlük katsayısı atanır. Eğer
boyutlardan bazıları için ilgili <em>Accept*</em> başlığı
uygulanabilir değilse bu boyut elenir ve sonuçta hiçbir gösterim
çeşidi kalmasza 4. adıma atlanır.</li>
<li>'En uygun' gösterim çeşidi bir eleme süreciyle seçilir. Bu süreç
sırasında aşağıdaki sınamalar sırayla uygulanır. Sınamalardan
geçemeyen bir gösterim çeşidi elenir. Sınamaların bir aşamasında tek
bir gösterim çeşidi kalırsa bu en uygun eşleşme olarak seçilmiş olur
ve 3. adıma atlanır. Eğer birden fazla gösterim çeşidi kalırsa sonraki
sınamaya geçilir.
<ol>
<li><code>Accept</code> başlığındaki üstünlük katsayısı ile
gösterimin ortam türünde belirtilen kaynak üstünlüğünün çarpımı en
büyük olan gösterim çeşidi seçilir.</li>
<li>En yüksek dil üstünlük katsayısına sahip gösterim çeşidi seçilir.
</li>
<li>En uygun dil eşleşmesine sahip gösterim çeşidini seçmek için
önce varsa <code>Accept-Language</code> başlığındaki dil
sıralamasına bakılır, aksi takdirde <code>LanguagePriority</code>
yönergesi ile atanmışsa oradaki dil sıralamasına bakılır.</li>
<li>En yüksek 'seviyeden' ortam parametresine (text/html ortam türü
sürümünü belirtmekte kullanılır) sahip gösterim çeşitleri
seçilir.</li>
<li><code>Accept-Charset</code> başlık satırında belirtilene bakarak
en uygun karakter kümesine sahip gösterim çeşitleri seçilir.
Alenen dışlanmadıkça ISO-8859-1 kabul edilebilir karakter
kümesidir. <code>text/*</code> ortam türüne sahip gösterim
çeşitlerinden belli bir karakter kümesi ile ilişkilendirilmemiş
olanların karakter kümesinin ISO-8859-1 olduğu varsayılır.</li>
<li>ISO-8859-1 karakter kümesi ile ilişkilendirilmemiş gösterim
çeşitleri seçilir. Böyle hiçbir gösterim yoksa bütün gösterimler
seçilir.</li>
<li>En uygun kodlamaya sahip gösterim çeşitleri seçilir. Tarayıcı
tarafından kabul edilebilir kodlamaya sahip gösterim çeşitleri
varsa bunlar seçilir. Yoksa kodlanmış ve kodlanmamış gösterim
çeşitleri karışık olarak mevcutsa sadece kodlanmamış olanlar
seçilir. Eğer bütün gösterim çeşitlerinin sadece kodlanmış ya da
sadece kodlanmamış gösterimleri mevcutsa hepsi seçilir.</li>
<li>En küçük içerik uzunluğuna sahip gösterim çeşitleri seçilir.</li>
<li>Kalan gösterim çeşitlerinin ilki seçilir. Bu ilk, ya türeşlem
dosyasında listelenen ilk çeşittir ya da gösterimler bir dizinden
okunuyorsa ASCII kod sıralamasına göre ilk sıradaki dosya ismine
sahip gösterimdir.</li>
</ol>
</li>
<li>Algoritma, artık seçilmiş en uygun gösterim çeşidine sahipse bu
artık yanıt olarak döndürülebilir. HTTP yanıt başlığı
<code>Vary</code>'ye uzlaşım boyutları atanır (tarayıcı ve
arabellekler özkaynağı kaydederken bu bilgiyi kullanırlar)
ve algoritma sonlandırılır.</li>
<li>Buraya gelinmişse hiçbir gösterim seçilmemiş demektir (hiçbiri
tarayıcı tarafından kabul edilebilir bulunmadığından dolayı).
Gövdesinde mevcut gösterim çeşitlerini listeleyen bir HTML belgesi 406
durum koduyla döndürülür (406: 'kabul edilebilir bir gösterim yok').
Ayrıca HTTP <code>Vary</code> başlığında gösterim çeşitliliğinin
boyutları belirtilir.</li>
</ol>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="better">Üstünlük Değerleriyle Oynamak <a title="Permanent link" href="#better" class="permalink">¶</a></h2>
<p>httpd bazen yukarıdaki httpd uzlaşım algoritmasının kesin sonucunun
beklenenden farklı olması için üstünlük değerleriyle oynar. Bunu tam ve
doğru bilgi göndermeyen tarayıcılar için algoritmadan en iyi sonucu elde
etmek amacıyla yapar. Bazen günümüzün en tanınmış tarayıcıları bile çoğu
durumda yanlış bir seçimle sonuçlanmayacaksa <code>Accept</code> başlık
bilgilerini göndermemektedir. Eğer tarayıcı eksiksiz ve doğru bilgi
gönderirse httpd bu değerlerle oynamayacaktır.</p>
<h3 id="wildcards">Ortam Türleri ve Dosyaismi Kalıpları</h3>
<p><code>Accept:</code> istek başlığı ortam türü tercihlerini yansıtır.
Ayrıca, * bir dizge ile eşleşmek üzere "image/*" veya "*/*" gibi ortam
türü kalıpları da içerebilir. Dolayısıyla şöyle bir istek,</p>
<div class="example"><p><code>Accept: image/*, */*</code></p></div>
<p>diğer türler gibi "image/" ile başlayan ortam türlerini kabul
edilebilir kılacaktır. Bazı tarayıcılar ortam türlerini örtük olarak
elde etmek amacıyla hep bu tür kalıplar gönderirler. Örnek:</p>
<div class="example"><p><code>
Accept: text/html, text/plain, image/gif, image/jpeg, */*
</code></p></div>
<p>Bunun amacı, açıkça listelenmiş türlerin tercih edildiğini, fakat
farklı gösterimler varsa onların da kabul edilebileceğini belirtmektir.
Üstünlük değerlerini doğrudan kullanarak tarayıcılar gerçekte ne
istediklerini şuna benzer şekilde belirtebilirler:</p>
<div class="example"><p><code>
Accept: text/html, text/plain, image/gif, image/jpeg, */*; q=0.01
</code></p></div>
<p>Açıkça belirtilen türler için üstünlük katsayısı belirtilmemiştir,
dolayısıyla üstünlük katsayılarının 1.0 (en yüksek) olduğu
varsayılmaktadır. */* kalıbı 0.01 gibi çok daha düşük bir öncelik
belirtmektedir. Bu bakımdan, ancak, açıkça belirtilen türlerden
hiçbirinin bulunmaması halinde diğer türler eşleşecektir.</p>
<p>Eğer <code>Accept:</code> başlığı <em>hiçbir</em> <code>q</code>
katsayısı içermiyorsa ve başlıkta "*/*" belirtilmişse, httpd istenen
davranışı taklit etmek için bu kalıba 0.01 katsayısını atar. Keza
"type/*" kalıbına da 0.02 katsayısını atar (yani, */* kalıbına göre
tercihli olur). Eğer <code>Accept:</code> alanındaki her ortam türü bir
<code>q</code> katsayısı içeriyorsa bu özel değerler uygulanmaz.
Dolayısıyla gerekli bilgiyi açıkça bildiren tarayıcılardan gelen
istekler umulduğu gibi işlem görecektir.</p>
<h3 id="exceptions">Dil Uzlaşımında İstisnalar</h3>
<p>httpd 2.0'dan itibaren, uzlaşım algoritmasına, bir eşleşme bulmak
konusunda algoritma başarılı olamadığı takdirde hoş bir son çareye izin
vermek için bazı istisnalar eklenmiştir.</p>
<p>İstemci sunucudan bir sayfa istediğinde, sunucu, tarayıcı tarafından
gönderilen <code>Accept-language</code> başlığıyla eşleşen tek bir sayfa
bulamadığı takdirde istemciye ya "Kabul edilebilir bir gösterim çeşidi
yok" ya da "Çok sayıda seçim belirtilmiş" yanıtını döndürür. Bu hata
iletilerinden kaçınmak için bu gibi durumlarda httpd
<code>Accept-language</code> başlığını yoksaymaya ayarlanabilir. Böylece
istemcinin isteğine tam olarak uymasa da bir belge sağlanır. Bu hata
iletilerinin birini veya her ikisini de geçersiz kılmak için <code class="directive"><a href="./mod/mod_negotiation.html#forcelanguagepriority">ForceLanguagePriority</a></code> yönergesi
kullanılabilir ve sunucunun kararını <code class="directive"><a href="./mod/mod_negotiation.html#languagepriority">LanguagePriority</a></code> yönergesine
dayanarak vermesi sağlanabilir.</p>
<p>Sunucu ayrıca, tam bir eşleşme bulunmadığı zaman lehçelerle de eşleşme
arayabilir. Örneğin, bir istemci Britanya İngilizcesi
(<code>en-GB</code>) ile yazılmış belgeler için istekte bulunursa,
sunucu normalde HTTP/1.1 standardına göre bir belgenin basitçe
<code>en</code> olarak imlenmesine izin vermez. (Bir okuyucu Britanya
İngilizcesini anlıyor ama genel İngilizceyi anlamıyor diye
<code>Accept-Language</code> başlığında <code>en</code> değil de
<code>en-GB</code>'yi belirtmesinin hemen hemen daima bir yapılandırma
hatasına yol açacağına dikkat ediniz. Maalesef, mevcut istemcilerin çoğu
öntanımlı yapılandırmalarında buna benzer şeyler yapmaktadır.) Bununla
birlikte, başka bir dille eşleşme mümkün değilse ve sunucu "Kabul
edilebilir bir gösterim çeşidi yok" hatasını döndürmeye hazırsa veya
<code class="directive"><a href="./mod/mod_negotiation.html#languagepriority">LanguagePriority</a></code> son
çaresine ayarlanmışsa alt küme belirtimini yok sayacak ve
<code>en</code> belge isteklerine <code>en-GB</code> belgelerle yanıt
verecektir. httpd, lehçenin üyesi olduğu anadili, istemcinin kabul
edilebilir diller listesine örtük olarak düşük bir üstünlük değeri ile
ekler. Yalnız şuna dikkat edin, eğer istemci tercihini "en-GB; q=0.9,
fr; q=0.8" olarak belirtirse ve sunucuda sadece "en" ve "fr" belgeleri
varsa sunucu "fr" belge ile yanıt verecektir. HTTP/1.1 belirtimi ile
uyumluluğu sağlamak ve düzgün yapılandırılmış istemcilerle gerektiği
gibi çalışabilmek için bu gereklidir.</p>
<p>Gelişmiş tekniklerin (çerezler, özel URL yolları gibi) desteklenmesi
sırasında, kullanıcının tercih ettiği dili saptamak için httpd 2.0.47
sürümünden beri <code class="module"><a href="./mod/mod_negotiation.html">mod_negotiation</a></code> modülü
<code>prefer-language</code> <a href="env.html">ortam değişkenini</a>
tanımaktadır. Değişken mevcutsa ve uygun bir dil yaftası içeriyorsa
<code class="module"><a href="./mod/mod_negotiation.html">mod_negotiation</a></code> uygun gösterimi seçmeyi deneyecektir.
Böyle bir gösterim çeşidi mevcut değilse normal uzlaşım işlemi
uygulanacaktır.</p>
<div class="example"><h3>Örnek</h3><pre class="prettyprint lang-config">SetEnvIf Cookie "language=(.+)" prefer-language=$1
Header append Vary cookie</pre>
</div>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="extensions">Şeffaf İçerik Uzlaşımının Genişletilmesi <a title="Permanent link" href="#extensions" class="permalink">¶</a></h2>
<p>httpd, şeffaf içerik uzlaşımı protokolünü (RFC 2295) şöyle genişletir:
Sadece içerik kodlamasına özgü olmak üzere gösterim çeşidi listelerinde
gösterim çeşitlerini imlemek için yeni bir <code>{encoding ..}</code>
elemanı kullanılır. RVSA/1.0 algoritmasının (RFC 2296) gerçeklenimi,
listedeki kodlanmış gösterim çeşitlerini tanımak ve onları
<code>Accept-Encoding</code> başlık alanıyla ilgili olarak kabul
edilebilir kodlamalara aday gösterim çeşitleri olarak kullanmak üzere
genişletilmiştir. RVSA/1.0 gerçeklenimi, en uygun gösterim çeşidi
seçiminin öncesinde hesaplanmış üstünlük katsayısını virgülden sonra beş
haneye yuvarlamaz.</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="naming">Hiperbağlar ve İsimlendirme Uzlaşımları <a title="Permanent link" href="#naming" class="permalink">¶</a></h2>
<p>Eğer dil uzlaşımı kullanıyorsanız ve birden fazla dosya ismi uzantısına
sahip dosyalarınız varsa uzantıların sıralamasının normalde uygunsuz
düştüğü farklı isimlendirme yaklaşımlarında bulunabilirsiniz (ayrıntılar
için <a href="mod/mod_mime.html#multipleext">mod_mime</a> belgesine
bakınız).</p>
<p>Bir MIME türü uzantısına sahip bir dosyanın (<code>html</code> gibi),
kodlanmış bir gösterimi (<code>gz</code> gibi) mevcut olabilir. Bu
dosyanın ayrıca farklı dillerdeki gösterimleri için de bir uzantısı
(<code>en</code> gibi) olabilir.</p>
<p>Örnekler:</p>
<ul>
<li>misal.en.html</li>
<li>misal.html.en</li>
<li>misal.en.html.gz</li>
</ul>
<p>Hiperbağ olarak geçerli ve geçersiz bazı dosya ismi örnekleri:</p>
<table class="bordered">
<tr>
<th>Dosya ismi</th>
<th>Geçerli Hiperbağ</th>
<th>Geçersiz Hiperbağ</th>
</tr>
<tr>
<td><em>misal.html.en</em></td>
<td>misal<br>
misal.html</td>
<td>-</td>
</tr>
<tr>
<td><em>misal.en.html</em></td>
<td>misal</td>
<td>misal.html</td>
</tr>
<tr>
<td><em>misal.html.en.gz</em></td>
<td>misal<br>
misal.html</td>
<td>misal.gz<br>
misal.html.gz</td>
</tr>
<tr>
<td><em>misal.en.html.gz</em></td>
<td>misal</td>
<td>misal.html<br>
misal.html.gz<br>
misal.gz</td>
</tr>
<tr>
<td><em>misal.gz.html.en</em></td>
<td>misal<br>
misal.gz<br>
misal.gz.html</td>
<td>misal.html</td>
</tr>
<tr>
<td><em>misal.html.gz.en</em></td>
<td>misal<br>
misal.html<br>
misal.html.gz</td>
<td>misal.gz</td>
</tr>
</table>
<p>Yukarıdaki tabloya bakarak hiperbağlarda bir dosya ismini uzantısız
olarak (<code>misal</code> gibi) kullanmanın daima mümkün olduğunu
farkedeceksiniz. Böylece bir belgenin asıl türünü gizleyebilir ve
sonradan bir hiperbağ değişikliği yapmaksızın örneğin
<code>html</code>'den <code>shtml</code> veya <code>cgi</code>'ye
geçebilirsiniz.</p>
<p>Hiperbağlarda MIME türlerini (<code>misal.html</code> gibi) kullanmaya
devam etmek istiyorsanız dil uzantısı MIME türü uzantısının sağında
kalmalıdır (<code>misal.html.en</code> gibi).</p>
</div><div class="top"><a href="#page-header"><img alt="top" src="./images/up.gif"></a></div>
<div class="section">
<h2 id="caching">Arabellekler Hakkında <a title="Permanent link" href="#caching" class="permalink">¶</a></h2>
<p>Bir arabellek, bir gösterimi istek URL'si ile ilişkilendirerek saklar.
Böylece, sonradan aynı URL için bir istek yapıldığında kaydettiği
gösterimi kullanabilir. Fakat özkaynak sunucuyla uzlaşılan türdeyse
arabelleğe ilk istenen çeşit saklanmış olacağından isteğe yanlış
gösterimle yanıt verilmiş olacaktır. Bunun olmaması için httpd, normal
olarak içerik uzlaşımının sonucu olarak döndürülen tüm yanıtları
HTTP/1.0 istemciler tarafından arabelleklenemez olarak imler. httpd
ayrıca, uzlaşımlı yanıtların arabelleklenmesini mümkün kılan HTTP/1.1
protokolünü de destekler.</p>
<p>HTTP/1.0 uyumlu istemcilerden (bir tarayıcı veya arabellek) gelen
istekler için, uzlaşıma konu yanıtların arabelleklenmesini mümkün kılmak
üzere <code class="directive"><a href="./mod/mod_negotiation.html#cachenegotiateddocs">CacheNegotiatedDocs</a></code> yönergesi kullanılabilir. Bu yönerge
argümansızdır ve sunucu genelinde veya sanal konakların
yapılandırılmasında kullanılabilir. Bunun HTTP/1.1 istemcilerinden gelen
isteklere bir etkisi yoktur.</p>
<p>HTTP/1.1 istemciler için, httpd, yanıtın uzlaşım boyutlarını göstermek
üzere bir <code>Vary</code> HTTP yanıt başlığı gönderir. Arabellekler bu
bilgiyi sonraki istekleri yerel kopyadan sunarken kullanabilirler. Bir
arabelleğin uzlaşım boyutlarına bakmaksızın yerel kopyasını kullanmaya
teşvik etmek için <code>force-no-vary</code> <a href="env.html#special">ortam değişkenini</a> etkin kılabilirsiniz.</p>
</div></div>
<div class="bottomlang">
<p><span>Mevcut Diller: </span><a href="./en/content-negotiation.html" hreflang="en" rel="alternate" title="English"> en </a> |
<a href="./fr/content-negotiation.html" hreflang="fr" rel="alternate" title="Français"> fr </a> |
<a href="./ja/content-negotiation.html" hreflang="ja" rel="alternate" title="Japanese"> ja </a> |
<a href="./ko/content-negotiation.html" hreflang="ko" rel="alternate" title="Korean"> ko </a> |
<a href="./tr/content-negotiation.html" title="Türkçe"> tr </a></p>
</div><div id="footer">
<p class="apache">Copyright 2026 The Apache Software Foundation.<br><a href="https://www.apache.org/licenses/LICENSE-2.0">Apache License, Version 2.0</a> altında lisanslıdır.</p>
<p class="menu"><a href="./mod/">Modüller</a> | <a href="./mod/quickreference.html">Yönergeler</a> | <a href="https://cwiki.apache.org/confluence/display/httpd/FAQ">SSS</a> | <a href="./glossary.html">Terimler</a> | <a href="./sitemap.html">Site Haritası</a> | <a href="https://bz.apache.org/bugzilla/enter_bug.cgi?product=Apache%20httpd-2">Hata bildir</a></p></div><script><!--//--><![CDATA[//><!--
if (typeof(prettyPrint) !== 'undefined') {
prettyPrint();
}
var langToggle = document.querySelector('.lang-toggle');
var topLang = document.querySelector('.toplang');
if (langToggle && topLang) {
langToggle.addEventListener('click', function() { topLang.classList.toggle('open'); });
}
var qv = document.getElementById('quickview');
if (qv) {
document.body.appendChild(qv);
var qvBtn = document.createElement('button');
qvBtn.className = 'qv-toggle';
qvBtn.setAttribute('aria-label', 'Toggle page navigation');
qvBtn.innerHTML = '☰';
document.body.appendChild(qvBtn);
qvBtn.addEventListener('click', function() {
var isOpen = qv.classList.toggle('open');
if (isOpen) {
qv.style.top = window.scrollY + 10 + 'px';
}
});
window.addEventListener('scroll', function() { qv.classList.remove('open'); });
}
//--><!]]></script>
</body></html>